Insulinooporność – czego nie jeść?

109
4/5 - (1 vote)

Insulinooporność to coraz częstsza diagnoza, która dotyka miliony osób na całym świecie, stając się niemym świadkiem zmieniających się nawyków żywieniowych i stylu życia współczesnego społeczeństwa. Mimo że termin ten może brzmieć skomplikowanie, jego zrozumienie jest kluczowe dla każdego, kto dąży do utrzymania optymalnego stanu zdrowia. Insulinooporność, w dużym uproszczeniu, oznacza zmniejszoną zdolność organizmu do odpowiedniego reagowania na insulinę – hormon niezbędny do regulacji poziomu cukru we krwi. Nieleczone, może prowadzić do szeregu poważnych problemów zdrowotnych, w tym do cukrzycy typu 2, chorób serca oraz zespołu metabolicznego.

Zrozumienie, jak nasza dieta wpływa na insulinooporność, jest pierwszym krokiem do odzyskania kontroli nad własnym zdrowiem. Chociaż leczenie może obejmować leki i zmiany w stylu życia, to dieta odgrywa zasadniczą rolę w zarządzaniu tym stanem. Niektóre pokarmy mogą nasilać insulinooporność, podnosząc poziom cukru we krwi i zmuszając trzustkę do produkcji jeszcze większej ilości insuliny. Tymczasem inne składniki mogą pomóc w stabilizacji poziomu cukru we krwi i poprawie wrażliwości na insulinę.

Niniejszy artykuł koncentruje się na tym, czego należy unikać w diecie, aby zarządzać lub nawet zapobiegać insulinooporności. Przeanalizujemy różne grupy pokarmów i składniki, które mogą przyczyniać się do pogorszenia stanu zdrowia, i podpowiemy, dlaczego ich unikanie może być korzystne dla osób zmagających się z insulinoopornością. Wiedza ta stanowi fundament do budowania świadomej i zdrowej diety, która wspiera nasze ciało, zamiast stanowić dla niego wyzwanie.

Spis Treści:

Sekcja 1: Co to jest insulinooporność?

Insulinooporność jest terminem, który często pojawia się w dyskusjach na temat zdrowia metabolicznego, cukrzycy oraz zdrowego odżywiania. Mimo że może wydawać się skomplikowana, zrozumienie tego stanu jest kluczowe dla każdego, kto pragnie prowadzić zdrowy tryb życia, szczególnie dla osób zmagających się z nadwagą, otyłością, lub historią cukrzycy w rodzinie.

Definicja insulinooporności

Insulinooporność występuje, gdy komórki mięśniowe, tłuszczowe i wątrobowe nie reagują odpowiednio na insulinę – hormon wydzielany przez trzustkę, którego głównym zadaniem jest regulacja poziomu cukru (glukozy) we krwi. Kiedy komórki stają się mniej wrażliwe na insulinę, trzustka produkuje jej więcej, aby skompensować i pomóc glukozie dostać się do komórek. Ten stan nadprodukcji może prowadzić do wyczerpania trzustki i ostatecznie do cukrzycy typu 2 oraz innych problemów zdrowotnych.

Dlaczego dieta jest ważna?

Dieta odgrywa kluczową rolę w zarządzaniu insulinoopornością. Niektóre produkty żywnościowe mogą nasilać insulinooporność, podwyższając poziom cukru we krwi i zmuszając trzustkę do nadprodukcji insuliny. Z kolei inne mogą pomóc stabilizować poziom cukru we krwi i poprawić wrażliwość na insulinę. Wybór odpowiednich produktów żywnościowych i unikanie tych, które mogą przyczyniać się do zwiększenia insulinooporności, ma zatem kluczowe znaczenie dla utrzymania zdrowia metabolicznego i zapobiegania dalszym komplikacjom zdrowotnym.

W kolejnych sekcjach szczegółowo omówimy, które składniki diety mogą wpływać negatywnie na insulinooporność i dlaczego ich unikanie (lub ograniczenie) jest istotne dla osób zmagających się z tym stanem. Od produktów o wysokim indeksie glikemicznym, przez tłuszcze trans, sztuczne słodziki, aż po fast food i przetworzone produkty – zrozumienie wpływu tych pokarmów na nasze ciało pomoże w kształtowaniu zdrowszych nawyków żywieniowych.

Sekcja 2: Węglowodany – podstawowy wróg

Jednym z kluczowych elementów w zarządzaniu insulinoopornością jest zrozumienie roli, jaką węglowodany odgrywają w naszej diecie. Chociaż nie wszystkie węglowodany są złe, te o wysokim indeksie glikemicznym (IG) mogą znacząco wpływać na poziom cukru we krwi, co z kolei może nasilać insulinooporność.

Jak wysoki indeks glikemiczny wpływa na poziom cukru we krwi

Indeks glikemiczny to miara, która określa, jak szybko pokarm zawierający węglowodany podnosi poziom cukru (glukozy) we krwi. Produkty o wysokim IG są szybko trawione i wchłaniane, co prowadzi do szybkich i wysokich skoków poziomu cukru we krwi. W odpowiedzi na te skoki, trzustka musi wydzielać więcej insuliny, aby pomóc glukozie dostać się do komórek. Długotrwałe narażenie na wysokie poziomy insuliny może jednak przyczynić się do rozwoju insulinooporności.

Lista produktów o wysokim indeksie glikemicznym do unikania

  • Białe pieczywo i produkty mączne – Białe pieczywo, makarony z białej mąki i inne produkty mączne szybko podnoszą poziom cukru we krwi.
  • Słodzone napoje gazowane – Napoje te są pełne cukru i mogą powodować gwałtowne wzrosty poziomu glukozy we krwi.
  • Przetworzone przekąski – Chipsy, ciastka, słodycze i inne przetworzone przekąski często mają wysoki IG.
  • Szybkie przysmaki – Fast food, jak hamburgery czy frytki, nie tylko są bogate w tłuszcze, ale również mogą zawierać węglowodany o wysokim IG.
  • Niektóre owoce i soki owocowe – Chociaż owoce są zdrowe, niektóre z nich (np. banany, winogrona) oraz soki owocowe mogą mieć wysoki IG.

Unikanie lub ograniczenie spożycia tych produktów może pomóc w stabilizacji poziomu cukru we krwi i zmniejszeniu potrzeby nadprodukcji insuliny przez trzustkę. Zamiast tego, warto skoncentrować się na produktach o niskim IG, takich jak pełnoziarniste produkty zbożowe, większość warzyw i niektóre owoce (jak jagody czy jabłka), które są trawione wolniej, zapewniając bardziej stabilny poziom cukru we krwi.

W następnych sekcjach przyjrzymy się innym typom żywności, które mogą wpływać na insulinooporność, oraz omówimy, jak można dostosować dietę, aby wspierać zdrowie metaboliczne.

Sekcja 3: Tłuszcze trans – ukryty nieprzyjaciel

Wśród różnych typów tłuszczów obecnych w naszej diecie, tłuszcze trans są szczególnie niekorzystne dla osób z insulinoopornością. Chociaż tłuszcze są niezbędnym składnikiem zdrowej diety, tłuszcze trans mogą poważnie zaszkodzić zdrowiu metabolicznemu, przyczyniając się do zwiększenia insulinooporności oraz ryzyka rozwoju chorób serca.

Czym są tłuszcze trans?

Tłuszcze trans to typ tłuszczów nasyconych, które powstają w procesie hydrogenizacji, czyli dodawania wodoru do olejów roślinnych w celu zmiany ich konsystencji i przedłużenia trwałości produktów. Proces ten zmienia strukturę chemiczną tłuszczów, co sprawia, że tłuszcze trans są bardziej szkodliwe dla zdrowia niż inne typy tłuszczów. Badania naukowe wykazują, że spożycie tłuszczów trans może zwiększać poziom złego cholesterolu (LDL) w organizmie, jednocześnie obniżając poziom dobrego cholesterolu (HDL), co prowadzi do większego ryzyka chorób serca.

Jak tłuszcze trans wpływają na insulinooporność?

Tłuszcze trans mogą przyczyniać się do rozwoju insulinooporności poprzez kilka mechanizmów. Przede wszystkim, zwiększają one stany zapalne w organizmie, które są znane z pogorszenia wrażliwości na insulinę. Ponadto, spożywanie tłuszczów trans może prowadzić do zmian w komórkach tłuszczowych, co dodatkowo utrudnia działanie insuliny. Z tego powodu, osoby z insulinoopornością lub ryzykiem jej rozwoju powinny szczególnie unikać produktów zawierających te niezdrowe tłuszcze.

Przykłady produktów zawierających tłuszcze trans do uniknięcia:

  • Przetworzone produkty piekarnicze – ciastka, ciasta, pączki i inne słodycze często zawierają tłuszcze trans w celu przedłużenia ich trwałości.
  • Fast food – wiele potraw typu fast food, w tym frytki i inne smażone przekąski, może zawierać tłuszcze trans.
  • Mrożone dania gotowe – niektóre mrożone obiady i dania gotowe używają tłuszczów trans, aby poprawić smak i konsystencję.
  • Margarina w kostkach – niektóre rodzaje margaryn, szczególnie te w twardszej formie, mogą zawierać tłuszcze trans.

Ograniczenie spożycia tłuszczów trans jest kluczowym krokiem w kierunku poprawy wrażliwości na insulinę i ogólnego stanu zdrowia metabolicznego. Wybierając produkty, warto zwracać uwagę na etykiety i unikać tych, które zawierają „częściowo utwardzone oleje”, co jest wskazówką, że mogą zawierać tłuszcze trans. Zamiast tego, skup się na zdrowych tłuszczach, takich jak olej oliwny, awokado czy orzechy, które wspierają zdrowie serca i mogą pomóc w kontrolowaniu insulinooporności.

Sekcja 4: Sztuczne słodziki – nie takie słodkie, jak się wydaje

W obliczu wzrastającej świadomości na temat negatywnego wpływu nadmiernego spożycia cukru na zdrowie, wiele osób zwraca się ku sztucznym słodzikom jako alternatywie, mającej zapewnić słodycz bez dodatkowych kalorii. Jednakże, dla osób zmagających się z insulinoopornością, sztuczne słodziki mogą nie być tak nieszkodliwe, jak początkowo mogłoby się wydawać.

Badania na temat wpływu sztucznych słodzików

Ostatnie badania naukowe dostarczają mieszanych wyników na temat wpływu sztucznych słodzików na insulinooporność. Niektóre z nich sugerują, że regularne spożywanie sztucznych słodzików może przyczyniać się do zwiększenia insulinooporności, podobnie jak cukier. Mechanizmy, za pośrednictwem których może to następować, obejmują zmiany w mikrobiomie jelitowym oraz potencjalne wpływanie na sygnały apetytu i metabolizm glukozy. Inne badania nie wykazują bezpośredniego związku między spożyciem sztucznych słodzików a insulinoopornością, co sugeruje potrzebę dalszych badań.

Przykłady popularnych sztucznych słodzików

  • Aspartam – jeden z najczęściej używanych słodzików, znajduje się w wielu napojach dietetycznych, gumach do żucia i produktach „bez cukru”.
  • Sukraloza (znana również jako Splenda) – inny popularny słodzik, często używany do słodzenia napojów i w pieczeniu.
  • Sacharyny – jeden z najstarszych sztucznych słodzików, używany w produktach spożywczych i napojach niskokalorycznych.

Jak sztuczne słodziki mogą pogorszyć stan zdrowia

Chociaż sztuczne słodziki nie dostarczają kalorii i nie podnoszą bezpośrednio poziomu cukru we krwi, mogą one wpływać na organizm w mniej oczywiste sposoby. Na przykład, niektóre badania sugerują, że mogą one zwiększać apetyt na słodkie smaki, co prowadzi do zwiększonego spożycia kalorii z innych źródeł. Ponadto, mogą wpływać na mikrobiom jelitowy i sygnały apetytu, co może mieć długoterminowy wpływ na metabolizm glukozy i insulinooporność.

Alternatywy i zalecenia

Dla osób z insulinoopornością ważne jest, aby podejść z ostrożnością do stosowania sztucznych słodzików i rozważyć naturalne alternatywy. Należy do nich:

  • Stewia – naturalny słodzik, który może mieć mniej negatywny wpływ na poziom cukru we krwi.
  • Erytrytol – alkohol cukrowy, który ma niewielki wpływ na poziom cukru we krwi i jest dobrze tolerowany przez wiele osób.

Podsumowując, chociaż sztuczne słodziki oferują alternatywę dla cukru bez dodatkowych kalorii, osoby z insulinoopornością powinny podchodzić do nich z ostrożnością. Ograniczenie ich spożycia i wybór naturalnych słodzików, które mają mniejszy wpływ na poziom glukozy we krwi, może być korzystniejsze dla zarządzania poziomem cukru i insulinoopornością.

Sekcja 5: Fast food i przetworzone produkty – wygoda kosztem zdrowia

Żyjąc w szybkim tempie współczesnego świata, wielu z nas sięga po szybkie i wygodne rozwiązania żywieniowe, takie jak fast food i przetworzone produkty. Chociaż mogą one oszczędzać czas, często wiążą się z wysokimi kosztami dla naszego zdrowia, zwłaszcza w kontekście insulinooporności.

Wpływ przetworzonej żywności i fast foodów na poziom cukru i insuliny

Fast food i przetworzone produkty są zazwyczaj bogate w kalorie, tłuszcze trans, cukry i sól, przy jednoczesnym braku istotnych składników odżywczych, takich jak błonnik, witaminy i minerały. Takie połączenie może mieć szkodliwy wpływ na zdrowie metaboliczne, prowadząc do gwałtownych wzrostów poziomu cukru we krwi oraz insuliny, co dodatkowo nasila insulinooporność. Ponadto, wysoka zawartość sodu w tych produktach może przyczyniać się do wzrostu ciśnienia krwi, co stanowi dodatkowe ryzyko dla osób z insulinoopornością.

Przykłady typowych posiłków i produktów przetworzonych do unikania:

  • Hamburgery, frytki i inne smażone przekąski – te popularne potrawy fast food zawierają dużą ilość tłuszczów nasyconych i trans, które mogą przyczyniać się do insulinooporności.
  • Słodzone napoje gazowane i energetyczne – bogate w cukry proste, które szybko podnoszą poziom cukru we krwi.
  • Gotowe dania mrożone – często zawierają duże ilości soli i tłuszczów trans, przy minimalnej zawartości składników odżywczych.
  • Przekąski typu chipsy, ciastka, słodycze – oprócz wysokiego IG, często są źródłem tłuszczów trans i dużych ilości cukru.

Jak zmienić nawyki żywieniowe na lepsze

Ograniczenie spożycia fast foodów i przetworzonych produktów to istotny krok w kierunku poprawy zdrowia metabolicznego. Zamiast tego, warto skupić się na całych, nieprzetworzonych produktach, które dostarczają niezbędnych składników odżywczych i mają niższy wpływ na poziom cukru we krwi. Oto kilka prostych zasad, które mogą pomóc w dokonywaniu lepszych wyborów żywieniowych:

  • Wybieraj całe produkty – Owoce, warzywa, pełnoziarniste produkty zbożowe, chude białka i zdrowe tłuszcze powinny stanowić podstawę diety.
  • Gotuj w domu – Przygotowywanie posiłków w domu daje pełną kontrolę nad składnikami i pozwala unikać dodatkowych cukrów, soli i niezdrowych tłuszczów.
  • Czytaj etykiety – Uważne czytanie etykiet produktów może pomóc w identyfikacji i unikaniu produktów bogatych w cukry dodane, sól i tłuszcze trans.

Zmiana nawyków żywieniowych na zdrowsze może wymagać czasu i wysiłku, ale korzyści dla zdrowia metabolicznego i ogólnego stanu zdrowia są tego warte. Unikanie fast foodów i przetworzonych produktów i zastąpienie ich zdrowszymi alternatywami to kluczowy krok w kierunku zarządzania insulinoopornością i promowania długotrwałego zdrowia.

Sekcja 6: Alkohol – wpływ na metabolizm i insulinooporność

Alkohol i jego wpływ na zdrowie metaboliczne stanowią ważny obszar zainteresowań dla osób z insulinoopornością. Chociaż umiarkowane spożycie alkoholu może być bezpieczne dla niektórych osób, jego nadmierne spożycie wiąże się z ryzykiem negatywnych skutków zdrowotnych, w tym wpływu na poziom cukru we krwi i insulinooporność.

Jak alkohol wpływa na metabolizm?

Alkohol może mieć złożony wpływ na metabolizm, w zależności od ilości i częstotliwości spożycia. Po spożyciu, alkohol ma pierwszeństwo w metabolizmie, co oznacza, że organizm skupia się na metabolizowaniu alkoholu przed innymi substancjami, takimi jak węglowodany czy tłuszcze. To może prowadzić do gromadzenia się tłuszczów i cukrów w organizmie, zwiększając ryzyko przyrostu masy ciała, co dodatkowo wpływa na insulinooporność.

Wpływ alkoholu na insulinooporność

Regularne spożywanie dużych ilości alkoholu może przyczyniać się do rozwoju insulinooporności poprzez kilka mechanizmów:

  • Zwiększenie produkcji glukozy w wątrobie – Alkohol może zakłócać normalną funkcję wątroby w regulowaniu poziomu cukru we krwi, prowadząc do jego wzrostu.
  • Zmiany w wrażliwości na insulinę – Alkohol może wpływać na zdolność insuliny do skutecznego obniżania poziomu cukru we krwi, co może zwiększać insulinooporność.
  • Zwiększenie masy ciała – Nadmierne spożycie alkoholu jest związane z wyższą kalorycznością i może przyczyniać się do zwiększenia masy ciała, co jest czynnikiem ryzyka insulinooporności.

Zalecenia dotyczące spożycia alkoholu dla osób z insulinoopornością

Dla osób z insulinoopornością kluczowe jest umiarkowane podejście do spożycia alkoholu lub jego całkowite unikanie. Jeśli decydujesz się na spożycie alkoholu, istnieją pewne zasady, które mogą pomóc zminimalizować jego negatywny wpływ na zdrowie metaboliczne:

  • Ogranicz spożycie – Zaleca się, aby mężczyźni nie spożywali więcej niż dwie porcje alkoholu dziennie, a kobiety nie więcej niż jedną porcję.
  • Wybieraj mądrze – Niektóre napoje alkoholowe, jak słodkie wina czy koktajle, mogą zawierać dużo cukru. Lepiej wybrać opcje z mniejszą ilością cukrów dodanych, takie jak czerwone wino czy czysty alkohol.
  • Spożywaj alkohol z posiłkiem – Spożywanie alkoholu podczas posiłków może pomóc w złagodzeniu jego wpływu na poziom cukru we krwi.

Pamiętaj, że najlepiej jest skonsultować się z lekarzem lub dietetykiem, aby ustalić, czy spożycie alkoholu jest odpowiednie dla Twojej indywidualnej sytuacji, szczególnie jeśli zmagasz się z insulinoopornością lub innymi problemami zdrowotnymi.

Sekcja 7: Jak planować zdrową dietę przy insulinooporności?

Zarządzanie insulinoopornością wymaga świadomego podejścia do diety, które może pomóc w stabilizacji poziomu cukru we krwi i poprawie wrażliwości na insulinę. Planowanie zdrowej diety nie musi być skomplikowane ani ograniczające. Poniżej przedstawiamy kilka porad, które pomogą Ci w tworzeniu zbilansowanych i zdrowych planów posiłków.

Rozpocznij od zrozumienia swoich potrzeb

Zanim zaczniesz planować posiłki, ważne jest, aby zrozumieć swoje indywidualne potrzeby żywieniowe, które mogą zależeć od wielu czynników, takich jak wiek, płeć, poziom aktywności fizycznej, obecne stany zdrowia i cele związane z wagą. Rozważ konsultację z dietetykiem, który może pomóc Ci dostosować dietę do Twoich osobistych potrzeb i celów.

Skup się na złożonych węglowodanach

Zamiast unikać wszystkich węglowodanów, wybieraj te, które są bogate w błonnik i mają niski indeks glikemiczny. Złożone węglowodany, takie jak pełnoziarniste produkty zbożowe, warzywa, owoce i rośliny strączkowe, są trawione wolniej, co przyczynia się do bardziej stabilnego poziomu cukru we krwi.

Włącz zdrowe tłuszcze

Zdrowe tłuszcze, takie jak te znajdujące się w oliwie z oliwek, awokado, orzechach i tłustych rybach, mogą pomóc w poprawie wrażliwości na insulinę. Pamiętaj, aby umiarkowanie włączać tłuszcze do swojej diety, ponieważ są one bogate w kalorie.

Zwracaj uwagę na białko

Białko ma kluczowe znaczenie dla zdrowia i może pomóc w utrzymaniu uczucia sytości między posiłkami. Wybieraj chude źródła białka, takie jak drób, ryby, rośliny strączkowe i produkty nabiałowe o obniżonej zawartości tłuszczu.

Planuj posiłki i przekąski

Planowanie posiłków i przekąsek z wyprzedzeniem może pomóc uniknąć sięgania po niezdrowe opcje w chwili głodu. Przygotuj zdrowe przekąski, takie jak świeże owoce, warzywa z hummusem, orzechy lub jogurt grecki, aby mieć pod ręką zdrowe opcje.

Pij dużo wody

Woda jest niezbędna dla ogólnego zdrowia i może pomóc w zarządzaniu poziomem cukru we krwi. Unikaj słodzonych napojów, które mogą zawierać dużo cukru i kalorii, wybierając wodę lub niesłodzone napoje ziołowe.

Eksperymentuj z przepisami

Odkrywanie nowych, zdrowych przepisów może sprawić, że zdrowe odżywianie stanie się przyjemne i urozmaicone. Szukaj inspiracji w książkach kucharskich lub internecie, aby znaleźć smaczne i odżywcze potrawy, które pomogą Ci utrzymać zdrową dietę.

Pamiętaj, że kluczem do sukcesu jest znalezienie zrównoważonej diety, która jest zarówno zdrowa, jak i przyjemna. Zmiany w diecie mogą wymagać czasu, więc bądź dla siebie wyrozumiały i celebrować każdy krok w kierunku zdrowszego życia.

Sekcja 8: Podsumowanie i następne kroki

Zarządzanie insulinoopornością wymaga kompleksowego podejścia, w którym kluczową rolę odgrywa dieta. Jak pokazano w poprzednich sekcjach, wybór odpowiednich pokarmów i unikanie tych, które mogą zaszkodzić zdrowiu metabolicznemu, jest fundamentem w kontroli tego stanu. W tym podsumowaniu przypomnimy główne punkty dotyczące diety w insulinooporności i zasugerujemy następne kroki w drodze do zdrowszego stylu życia.

Przypomnienie o tym, co należy eliminować z diety:

  • Wysoko przetworzone produkty i fast foody, które są bogate w puste kalorie, tłuszcze trans i mają wysoki indeks glikemiczny.
  • Napoje słodzone cukrem i inne produkty zawierające duże ilości cukrów prostych.
  • Tłuszcze trans, znajdujące się w niektórych margarynach, przekąskach i pieczywie przemysłowym.
  • Sztuczne słodziki, które mogą wpływać na apetyt i mikrobiom jelitowy.
  • Nadmierne ilości alkoholu, które mogą zakłócać metabolizm i przyczyniać się do zwiększenia masy ciała.

Zdrowe nawyki żywieniowe do adaptacji:

  • Skupienie się na całych, nieprzetworzonych produktach, takich jak warzywa, owoce, pełnoziarniste produkty zbożowe, chude białka i zdrowe tłuszcze.
  • Włączenie złożonych węglowodanów do diety, które mają niski IG i są bogate w błonnik.
  • Pamiętanie o regularnym spożywaniu posiłków w celu utrzymania stabilnego poziomu cukru we krwi.
  • Pij dużo wody i unikaj słodzonych napojów.
  • Planowanie posiłków i przekąsek z wyprzedzeniem, aby uniknąć niezdrowych wyborów żywieniowych.

Konsultacja z dietetykiem lub lekarzem

Każda osoba jest unikalna, a co za tym idzie, każdy może potrzebować indywidualnie dostosowanej diety. Skonsultuj się z dietetykiem lub lekarzem, który może pomóc Ci opracować plan żywieniowy, który będzie odpowiadał Twoim indywidualnym potrzebom zdrowotnym, preferencjom żywieniowym i stylowi życia.

Długoterminowe cele i motywacja

Zmiana nawyków żywieniowych może być wyzwaniem, ale pamiętaj o długoterminowych korzyściach płynących ze zdrowszej diety. Postaw sobie realistyczne cele, świętuj swoje sukcesy i bądź wyrozumiały dla siebie podczas drobnych potknięć. Motywacja do zmiany może wzrastać wraz z poprawą Twojego samopoczucia i zdrowia.

Pamiętaj, że walka z insulinoopornością to maraton, a nie sprint. Stopniowe wprowadzanie zmian w diecie i stylu życia może prowadzić do trwałej poprawy zdrowia metabolicznego i ogólnego stanu zdrowia.